संस्कृतको प्रभाव नेपाली समाजमा
Pashupati
डा. वासुदेवकृष्ण शास्त्री संस्कारले युक्त, कहिल्यै पनि संस्कारले सिद्ध गर्नु नपर्ने । (सं+कृ+क्तः) लक्षणोपेतम् । इति मेदिनी ।। संस्कृतमा एउटा उक्ति छ— यन्न भारते तन्न भारते । यसको अर्थ हुन्छ– जुन महाभारतमा छैन, त्यो यो भारतवर्ष (विश्व) मै छैन । यसले महाभारत ग्रन्थको महत्वलाई प्रस्ट्याउँछ । त्यति मात्र नभई महाभारत ग्रन्थले समाजको आर्थिक, सामाजिक, ऐतिहासिक आदि सबै विषयवस्तुलाई समेटेको छ, जसको ज्ञान अपरिमेय छ । अर्थात् विशाल छ । संस्कृतको प्रभाव नेपाली भाषामा कसरी आयो ? तत्सम शब्द सप्रकृति, क्षमा, विद्वान, सुन्दर, घृणा, ईश्वर, कुलीन, चरित्रवान, आयुष्मान्, अन्नमय, श्रेष्ठतम, शारीरिक, व्रmोधित, सौन्दर्य आदि । तत्भव शब्द दुग्घ दूध । हस्त...

Read More

वेदमा वस्त्र
वैदिक ज्ञान विज्ञान केन्द्र, अध्यक्ष वैदिक वस्त्र वैदिकहरुको सबै भन्दा प्रचीन र सुव्यवस्थीत वस्त्रधारणको विधान हो । वेदमा वासो वायोवीना उत्पादनमा परनिर्भरतामै रहेको छ । परनिर्भरताले नेपाली समाजको वस्त्रप्रतिको अनुराग पनि समाप्त हुँदै गइरहेको छ । कुनै विशेष पर्वमा विशेष प्रकारले बुनेको–बनाएको भाद्गाउँले, पाल्पाली र पूर्वेली टोपी लगाएर राष्ट्रियताको डिङ हाँक्नेको पनि कमी छैन । दिनानुदिन बढ्दो परनिर्भरताले हाम्रो मौलिक वस्त्र निर्माण तथा प्रयोगको विधान समाप्त हुँदैछ । देशका जनसमुदाय लगायत देशकै मौलिकता झल्काउने वस्त्रहरूको प्रयोग कम हुँदै जाँदैछ । देशको अर्थतन्त्र कपडामा आयातमुखी बन्दैछ । कपडाको परम्परागत तथा वैदिक इतिहासतर्फ एक पटक हेरौं । वैदिक वाङ्मयका ग्रन्थहरूमा वस्त्रसम्बन्धी उल्लेख...

Read More

वेद र मानव शरीर संरचना
वैदिक काल ईशापूर्व ३० हजार वर्ष प्राचीन अन्वेषकहरु मान्दछन् । वैदिक वाङ्मयभित्रका चार वेद, उपवेद, उपनिषद् र ज्योतिष शास्त्रमा मानव शरीर संरचनाका बारेमा वैज्ञानिक तथा तथ्यगत व्याख्याहरु पाइन्छन् । मानव शरीरलाई सूक्ष्म रूपले विश्लेषण गर्दा, कोषहरू र कोषबीचमा रहेको खाली ठाउ“ देख्न सकिन्छ । कोषिकाहरू विभिन्न आकार, प्रकार र कार्यक्षमताका हुन्छन् भने कोषहरूबीचको खाली ठाउ“मा विभिन्न प्रकारका जैविक तथा रासायनिक अणु, तरल र हावाले भरिएको हुन्छ । कोषहरूबीचको दुरी केही शारीरिक अंगहरू जस्तै मांसपेशीमा अत्यन्त न्यून हुन्छ भने तरल कोषहरूमा दूरी धेरै हुन्छ । अणुहरू अत्यन्तै सूक्ष्म कणबाट बनेका हुन्छन् । अणुभित्र पनि परमाणुहरुको अस्तित्व हुन्छ । ‘इलेक्ट्रोन, प्रोटोनको गतिशीलता...

Read More

error: